Yöresel sözlük
Mardin şivesi ve ağzı sözlüğü: Arapça, Kürtçe, Süryanice ve Türkçe kelimeler
Mardin'de Türkçenin yanında Arapça, Kürtçe ve Süryanice de konuşulur. Burada dördünden de çarşıda, komşulukta ve manastırda duyacağın kelimeler, kalıplar ve deyimler var.
- madde
- 206
- bölüm
- 6
- kaynağı yazılı madde
- 103
Kısa cevap — Mardin ağzı
Mardin ağzı tek bir dil değil: şehirde Türkçe, Mardin Arapçası, Kürtçe ve Süryanice iç içe konuşulur. Bu sayfadaki 206 maddenin her birinin yanında hangi dilde duyulduğu yazıyor; Kürtçe ve Süryanice kelimelerin yanında Türkçe harflerle okunuşu var.
Mardin Arapçası
Eski Mardin'in ve çevre köylerin Arapçası. Selamlaşma, teşekkür ve dua kalıplarının çoğu akademik derlemelerden; kelimelerin bir kısmı Mardin360'ın kendi derlemesi.
- AbyazMardin Arapçası
- Beyaz.
- Ahla min Mardin ma kan fiMardin Arapçası
- Mardin'den güzeli yok.Grigore 2003
- AkraMardin Arapçası
- Saçsız, kel.
- AksarMardin Arapçası
- Daha fazla, çok fazla.
- AksariyyeMardin Arapçası
- Çoğunluk, ekseriyet.
- Alla yımır beytekMardin Arapçası
- Allah evini şen etsin; misafirlikten kalkarken ev sahibine söylenir.Çelik ve Araz 2022
- Alla yıtımek kemaMardin Arapçası
- Allah sana da yedirsin; yemek ikram edene söylenir.Çıkar ve Timurtaş 2012
- AppaMardin Arapçası
- Dede.
- ArmaleMardin Arapçası
- Dul kadın.
- ArnabMardin Arapçası
- Tavşan.
- AsfarMardin Arapçası
- Sarı renk.
- AsmarMardin Arapçası
- Esmer.
- AzaMardin Arapçası
- Başsağlığı; taziye.
- AzrabMardin Arapçası
- Daha kuvvetli, çok güçlü.
- BahsMardin Arapçası
- Mıcır, mucur.
- BallotMardin Arapçası
- Palamut.
- BanadoraMardin Arapçası
- Domates.
- BarmeMardin Arapçası
- Dönüş.
- BartilMardin Arapçası
- Rüşvet.
- BasaleMardin Arapçası
- Soğan.
- BeledMardin Arapçası
- Memleket.
- CapsinMardin Arapçası
- Alçı.
- CıbneMardin Arapçası
- Peynir.
- CiyranMardin Arapçası
- Komşu.
- Da la-AllahMardin Arapçası
- Allah'a emanet ol; yola çıkana söylenir.Çelik ve Araz 2022
- DaracMardin Arapçası
- Sabit merdiven.
- DerguşeMardin Arapçası
- Beşik.
- Emet?Mardin Arapçası
- Ne zaman?Çıkar ve Timurtaş 2012
- Eş?Mardin Arapçası
- Ne?Aş tsi? — Ne yapıyorsun?Çıkar ve Timurtaş 2012 · Shehadeh 2020
- FehımMardin Arapçası
- Köz.
- FerhMardin Arapçası
- Yavru.
- HabiboMardin Arapçası
- Canım; erkeğe seslenme. Kadına “habibte”. Arapça kelimeye Kürtçe seslenme eki gelmiş.Grigore 2003
- HavneMardin Arapçası
- Burada. Uzağı “havnek”: orada.Grigore 2003 · Shehadeh 2020 · Çıkar ve Timurtaş 2012
- Hayr u mbarekMardin Arapçası
- Hayırlı olsun; yeni ev, eşya ya da araba alana. Cevabı: “Alla yıtıkın il-hayr” (Allah size de hayır versin).Çelik ve Araz 2022
- Hedi hediMardin Arapçası
- Yavaş yavaş. Türkçedeki “hadi”nin tam tersi.Abdülhadioğlu 2025
- İd mubarek aleykMardin Arapçası
- Bayramın kutlu olsun. Mardin'de verilen cevap: “seneye seni gelin ya da damat görelim”; evli olana “hacı görelim”.Çıkar ve Timurtaş 2012 · Çelik ve Araz 2022
- Kaddek helalMardin Arapçası
- Emeğin helal olsun.Çelik ve Araz 2022
- Karra karraMardin Arapçası
- Bazen, ara sıra.Abdülhadioğlu 2025
- Kavvak AllaMardin Arapçası
- Kolay gelsin; işindeki esnafa söylenir. Lafzen “Allah sana kuvvet versin”. Cevabı: “Alla yıkavvik” (sana da).Çelik ve Araz 2022 · Çıkar ve Timurtaş 2012
- MalihMardin Arapçası
- İyi, güzel.Malih-we: o iyi.Shehadeh 2020 · Talay · Çelik ve Araz 2022
- Mın?Mardin Arapçası
- Kim?Çıkar ve Timurtaş 2012
- MırraMardin Arapçası
- Acı, yoğun kahve; Mardin'in meşhur kahvesi. Adı Arapça “acı” anlamındaki “mur”dan.Küre Ansiklopedisi
- Mo atikMardin Arapçası
- Yapamam, gücüm yetmez. Olumsuzluğu “mo” ile kurmak Mardin Arapçasına özgü.Shehadeh 2020 · Abdülhadioğlu 2025
- Rahmi ala valdeykMardin Arapçası
- Anana babana rahmet olsun; “kolay gelsin”e ya da bir ikrama teşekkür.Çelik ve Araz 2022
- SadıkMardin Arapçası
- Arkadaş; çoğulu “sıdkan”. Türkçedeki “sadık” (vefalı) ile aynı şey değil.Grigore 2003
- ŞebapMardin Arapçası
- Gençler.Çıkar ve Timurtaş 2012
- TaanMardin Arapçası
- Gel. Arapçadaki “taal”ın Mardin söyleyişi.Shehadeh 2020
- Ya buMardin Arapçası
- Baba! (seslenme)Shehadeh 2020
- Yıbka canek tayyibMardin Arapçası
- Canın sağ olsun.Çıkar ve Timurtaş 2012 · Çelik ve Araz 2022
- ZelameMardin Arapçası
- Adam.Abdülhadioğlu 2025
- ZıdMardin Arapçası
- De, da.Ana zi: ben de.Çıkar ve Timurtaş 2012 · Shehadeh 2020
Kürtçe
Kurmancî. Kelime kendi alfabesiyle, yanında Türkçe harflerle okunuşu. Çoğu Kızıltepe'de ve Mardin yöresinde kaydedilmiş Kürtçe metinlerde geçiyor; bir kısmı Kürtçe konuşulan her yerde duyulur.
- BiraOkunuşu: bıraKürtçe
- Kardeş, birader. Seslenirken “birako”.Wîkîferheng · Kılıç 2016 · Düzen 2017
- Bi çend e?Kürtçe
- Kaça? Çarşıda fiyat sorarken.Wîkîferheng
- Bi xatirê teOkunuşu: bi hatıre teKürtçe
- Hoşça kal, Allah'a ısmarladık.Wîkîferheng
- Bi xêr hatîOkunuşu: bi her hatiKürtçe
- Hoş geldin. Sağ salim gelene “bi xêr û silamet”.Wîkîferheng · Kılıç 2016
- BihaKürtçe
- Pahalı.Wîkîferheng
- DawetOkunuşu: davetKürtçe
- Düğün. Türkçedeki “davet” (çağrı) ile aynı şey değil.Wîkîferheng · Kalan 2019
- Derbas be, rûneOkunuşu: derbas be, runeKürtçe
- Buyur geç, otur.Düzen 2017
- DestxweşOkunuşu: desthweşKürtçe
- Eline sağlık.Wîkîferheng
- ErêOkunuşu: ereKürtçe
- Evet.
- ErzanKürtçe
- Ucuz.Wîkîferheng
- Gelek başKürtçe
- Çok iyi.
- GeloKürtçe
- Acaba.Wîkîferheng · Kılıç 2016
- GovendKürtçe
- Halay.Wîkîferheng
- XaloOkunuşu: haloKürtçe
- Dayı; tanımadığın yaşlı erkeğe saygılı hitap.Wîkîferheng · Kalan 2019
- XaltîOkunuşu: haltiKürtçe
- Teyze; yaşlı kadına saygılı hitap.Wîkîferheng · Kılıç 2016
- Xema nexweOkunuşu: hema nehweKürtçe
- Merak etme, dert etme.Wîkîferheng · Düzen 2017
- Xêr e?Okunuşu: hereKürtçe
- Hayırdır?Wîkîferheng · Kılıç 2016
- HevalKürtçe
- Arkadaş.
- XortoOkunuşu: hortoKürtçe
- Delikanlı!Wîkîferheng · Düzen 2017
- XwakêOkunuşu: hwakeKürtçe
- Bacım; kadına saygılı seslenme. Kızıltepe söyleyişi.Wîkîferheng · Kılıç 2016
- Xwedê ji te razî beOkunuşu: hwede ji te razi beKürtçe
- Allah senden razı olsun. Kızıltepe'de “Xwedê şte razî bi” diye söyleniyor.Wîkîferheng · Kılıç 2016
- XwişkOkunuşu: hwişkKürtçe
- Kız kardeş.
- KeçêOkunuşu: keçeKürtçe
- Kızım, kız!Tanımadığın kadına söylenmez.Wîkîferheng · Kılıç 2016
- KekKürtçe
- Ağabey; adın önüne gelir: “Kek Ahmet”. Türkçedeki “kek” ile ilgisi yok.Wîkîferheng · Kılıç 2016 · Kalan 2019
- KekoKürtçe
- Ağabey; saygılı hitap.Türkçe argoda aşağılayıcı bir anlam kazanmış; Kürtçedeki anlamı bu değil.
- Kerem keKürtçe
- Buyur, gel; ikram ederken.
- KuroKürtçe
- Oğlum! Erkeğe seslenme.Wîkîferheng · Kılıç 2016 · Düzen 2017
- LawoOkunuşu: lavoKürtçe
- Oğlum! Erkeğe seslenme.Ton sertleşebilir; sözlük Türkçesini “ulan” diye veriyor.Wîkîferheng · Kılıç 2016
- LoKürtçe
- Ey, be! Erkeğe samimi seslenme.Tanımadığın birine kaba kaçabilir.Wîkîferheng · Düzen 2017
- Mala te avaKürtçe
- Evin şen olsun; teşekkür.Wîkîferheng
- NaKürtçe
- Hayır.
- Pîroz beOkunuşu: piroz beKürtçe
- Kutlu olsun; bayram, düğün, yeni ev için.Cejna we pîroz be: bayramınız kutlu olsun.Wîkîferheng
- Roja te bi xêrOkunuşu: roja te bi herKürtçe
- Günün hayırlı olsun; selam. Mardin'den derlenmiş masallarda selam bu.Kılıç 2016 · Düzen 2017
- RojbaşKürtçe
- Günaydın, iyi günler.
- Sax bîOkunuşu: sağ biKürtçe
- Sağ ol.Wîkîferheng
- Ser çavaKürtçe
- Başım gözüm üstüne; hem “hoş geldin” hem “hay hay”.Wîkîferheng · Kılıç 2016 · Düzen 2017
- SerxweşîOkunuşu: serhweşiKürtçe
- Başsağlığı. Türkçedeki “sarhoş” ile karıştırılmasın.Wîkîferheng
- SilavKürtçe
- Selam, merhaba.
- SpasKürtçe
- Teşekkürler. Çok teşekkür: “zor spas”.Wîkîferheng
- Şev başKürtçe
- İyi geceler.
- Tu çawa yî?Okunuşu: tu çava yiKürtçe
- Nasılsın? Cevabı: “baş im” (iyiyim).Wîkîferheng · Kalan 2019
- WereOkunuşu: vereKürtçe
- Gel.
- YaboKürtçe
- Baba! Yaşlı erkeğe de sevgiyle seslenme. Mardin'den derlenmiş metinlerde çok sık.Kılıç 2016 · Düzen 2017 · Kalan 2019
- YadêOkunuşu: yadeKürtçe
- Anne! Yaşlı kadına, bazen genç kadına da sevgiyle seslenme.Düzen 2017 · Wîkîferheng
Süryanice
Tur Abdin'in dili Turoyo (Surayt). Kelime Surayt alfabesiyle, yanında Türkçe harflerle okunuşu. Midyat'ta, manastırlarda ve kilise çıkışında duyulanlar.
- AbunaArapça
- “Babamız”; papaza seslenme. Mardin'de Arapça konuşan Süryanilerden.
- AḥunoOkunuşu: ahunoSüryanice
- Erkek kardeş.
- AlohoSüryanice
- Allah, Tanrı.
- Aydarbo hat?Süryanice
- Nasılsın?
- Bet qadišeOkunuşu: bet kadişeSüryanice
- Manastırlarda azizlerin gömüldüğü mezar odası. Ziyaretçi bu adı Mor Gabriel'de duyar.
- B-šaynoOkunuşu: bışaynoSüryanice
- Selama karşılık; hoş geldin. “Šlomo” diyene böyle cevap verilir.Surayt ders kitabı
- DayroSüryanice
- Manastır. Mor Gabriel'in Süryanice adı “Dayro d-Mor Gabriel”.
- E · loSüryanice
- Evet · hayır. Kürtçedeki “lo” (ey, be) ile karıştırılmasın.
- ʿEḏo brixoOkunuşu: edo brihoSüryanice
- Bayramın kutlu olsun.Surayt ders kitabı
- ʿEḏo raboOkunuşu: edo raboSüryanice
- “Büyük bayram”: Paskalya. İnananlar için daha önemli olduğu için “büyük”.Surayt ders kitabı
- ʿEḏo zʿuroOkunuşu: edo zuroSüryanice
- “Küçük bayram”: Noel.Surayt ders kitabı
- EmoSüryanice
- Anne.
- Fëš bë šlomoOkunuşu: fış bı şlomoSüryanice
- Vedalaşma: giden söyler. Kalan “zoxu bë šlomo” (zohu bı şlomo) diye karşılık verir.Surayt ders kitabı
- ḤotoOkunuşu: hotoSüryanice
- Kız kardeş.
- ʿItoOkunuşu: itoSüryanice
- Kilise.Surayt ders kitabı
- QašoOkunuşu: kaşoSüryanice
- Papaz, peder.Surayt ders kitabı
- QaššoOkunuşu: kaşşoSüryanice
- Büyükbaba, dede. “Qašo”dan (papaz) yalnız çift ş ile ayrılır.Surayt ders kitabı
- QurbonoOkunuşu: kurbonoSüryanice
- Kutsal ayin, pazar ayini; kelime anlamı “sunu”.
- LaḥmoOkunuşu: lahmoSüryanice
- Ekmek.
- MalfonoSüryanice
- Öğretmen; saygın âlimlerin adının önüne unvan olarak da gelir.Surayt ders kitabı
- MayoSüryanice
- Su.
- MorSüryanice
- “Efendim”; azizlerin ve piskoposların adının önüne gelen unvan: Mor Gabriel, Mor Hananyo. Kadın azizler için “Mort”.
- Rišo d-šatoOkunuşu: rişo d-şatoSüryanice
- Yılbaşı, “senenin başı”. Turabdin köylerinde çocukların kapı kapı dolaşıp tatlı ya da para topladığı yılbaşı geleneğinin de adı.Surayt ders kitabı
- ṢliboOkunuşu: sliboSüryanice
- Haç.Surayt ders kitabı
- SuraytSüryanice
- Tur Abdin Süryanilerinin konuştuğu dilin kendi adı; Turoyo diye de bilinir.Surayt ders kitabı
- ŠlomoOkunuşu: şlomoSüryanice
- Merhaba, selam; kelime anlamı “esenlik, barış”.Surayt ders kitabı
- ŠubqonoOkunuşu: şubkonoSüryanice
- Afedersiniz, kusura bakma.Surayt ders kitabı
- TawdiOkunuşu: tavdiSüryanice
- Teşekkür ederim. Çok teşekkür: “tawdi sagi”.Surayt ders kitabı
- Yawmo basimoOkunuşu: yavmo basimoSüryanice
- İyi günler.Surayt ders kitabı
Mardin Türkçesi
Mardin'de söylenen Türkçe. TDK Derleme Sözlüğü'nde Mardin'den derlenmiş ve aynı anlamla Mardin dışında hiç ya da yalnız bir iki ilde kayıtlı kelimeler; bir de Kürtçeden kelime kelime çevrilmiş bölge söyleyişleri.
- ablakTürkçe
- Çok beyaz.MardinTDK Derleme, c. 1
- amcam gelirTürkçe
- Amcam olur; akrabalık söylerken “gelmek”.Orada oturan adam benim amcam geliyor.Kürtçe “apê min tê”nin çevirisi. Kaynak Mardin'i ayrıca anmıyor.Aykaç 2016
- aşkarTürkçe
- Sarı saçlı adam.MardinTDK Derleme, c. 1
- aşurTürkçe
- Muharrem ayı.MardinTDK Derleme, c. 1
- bakalTürkçe
- Manav, sebzeci.MardinTDK Derleme, c. 2
- baranTürkçe
- İri koç, üç senelik koç.MardinTDK Derleme, c. 2
- bıtımTürkçe
- Fıstık cinsinden meyve.MardinTDK Derleme, c. 2
- çapaTürkçe
- Ölçeğin sekizde biri.MardinTDK Derleme, c. 3
- çeşmeTürkçe
- Yüznumara, tuvalet.MardinTDK Derleme, c. 3
- dadTürkçe
- Büyük kardeş, ağabey.MardinTDK Derleme, c. 4
- ekmek vurmakTürkçe
- Tandırda ekmek yapmak.Annem dün tandırı yakıp ekmek vurdu.Kürtçe “nan lê dan”ın çevirisi. Kaynak Mardin'i ayrıca anmıyor.Aykaç 2016
- galakTürkçe
- Kilit.MardinTDK Derleme, c. 6
- hatır istemekTürkçe
- Vedalaşmak.Misafirler hatır isteyip gittiler.Kürtçe “xatir xwestin”in kelime kelime çevirisi. Kaynak bölgenin Türkçesini anlatıyor, Mardin'i ayrıca anmıyor.Aykaç 2016
- laleTürkçe
- Kırmızı gül.MardinTDK Derleme, c. 9
- mayaTürkçe
- İri yapılı.MardinTDK Derleme, c. 9
- patlıcanTürkçe
- Sebze; kayıtta tek bir sebzenin değil, genel olarak sebzenin adı.MardinTDK Derleme, c. 9
- puşuTürkçe
- Bele sarılan kuşak.MardinTDK Derleme, c. 9
- sarınçTürkçe
- Kuyu, sarnıç.MardinTDK Derleme, c. 10
- yahuTürkçe
- Ya da.MardinTDK Derleme, c. 11
Yapı, zanaat, gelenek
Mardin evinin, Midyat taşının ve telkarinin kelimeleri.
- BeytArapça
- Oda. Eski ev tariflerinde avlu (havs) ve mutfakla (matbah) birlikte geçiyor.Bekleyen, Dalkılıç ve Özen 2014
- evTürkçe
- Telkaride kavisli bölme, desen gözü. Midyat telkari ustalarının terimi.Akengin, Büyükyazıcı ve Demir 2021
- HavsArapça
- Evin iç avlusu. Eski ev tariflerinde geçiyor.Bekleyen, Dalkılıç ve Özen 2014
- KasrArapça
- Bağ ya da bahçe içinde, havuzlu eyvanı olan yazlık köşk.Çağlayan 2010
- Katori taşıMardin Arapçası
- Midyat'ın doğusundaki ocaklardan çıkan sarımsı, sert kalker; kemerlerde ve dış cephede kullanılır. Adı Mıhallemi Arapçasında “sert taş”.Çetin ve Tiğrek 2026
- ReyhaniDiğer
- Mardin yöresine ait bir halk oyunu.
- Selsebilli eyvanTürkçe
- İçinde süs çeşmesi ya da havuz olan eyvan; Mardin evinin yazın asıl yaşanan yeri.Tümer 2025
- TahtTürkçe
- Yazın düz damın üstüne kurulan, üstünde uyunan ahşap karyola. Standart Türkçede yalnız “hükümdar koltuğu”.Bekleyen, Dalkılıç ve Özen 2014
- tekerTürkçe
- Telkaride iç dolguda kullanılan çok ince tel (22–24 mikron).Akengin, Büyükyazıcı ve Demir 2021
- tırtırTürkçe
- Telkaride desenli çerçeve.Akengin, Büyükyazıcı ve Demir 2021
Deyimler ve atasözleri
Mardin Arapçasından deyimler, dualar ve atasözleri; Mardin360'ın kendi derlemesi.
- ‘Al berekeMardin Arapçası
- Bereketli olsun.
- ‘Ale rasi u ayniMardin Arapçası
- Başım gözüm üstüne.
- Allah yıstırna mın sa‘atıs sevdeMardin Arapçası
- Allah bizi zor saatten korusun.
- Bele sebebMardin Arapçası
- Sebepsiz, boşuna.
- Bele şığılMardin Arapçası
- İşsiz, aylak.
- Bele zıvecMardin Arapçası
- Bekâr.
- Beqeyne beynıl xêlil vıl celilMardin Arapçası
- İki arada kaldık.
- Bı qelb û rabMardin Arapçası
- Canla başla.
- Cıbbu yıhassirMardin Arapçası
- Laf taşır, ağzı gevşek.
- Cıldu immellehveMardin Arapçası
- Tuzu kuru.
- Cılduv ısmıkveMardin Arapçası
- Çok hantal.
- DehiyneyêMardin Arapçası
- Yağlıdır.
- Dem hıluvMardin Arapçası
- Sevecen, tatlı kişi.
- Eftıl havlıkMardin Arapçası
- Etrafında döneyim; kurbanın olayım.
- Ehâd mo yı‘rıf fı hâl êhâdMardin Arapçası
- Kimse kimsenin halinden anlamaz.
- EhırvehtMardin Arapçası
- Geç vakit.
- Eyş be nehve intMardin Arapçası
- Gamsız kişi.
- Fıras puzu italı‘ ımgabbar veMardin Arapçası
- Kibirli, burnu havada.
- HahoMardin Arapçası
- Şaşırma / memnuniyetsizlik ünlemi.
- Hanneynê ‘ele ba’ıznâMardin Arapçası
- Birbirimize ısındık.
- Hêmel ğemMardin Arapçası
- Üzüldü.
- Heniye ele kelbıkMardin Arapçası
- Afiyet olsun.
- HenîyıtuvMardin Arapçası
- Ne mutlu ona.
- Henun vê alkırayıbMardin Arapçası
- Akraba canlısı.
- Iddınyê bıs sabır ın’amarıtMardin Arapçası
- Dünya sabırla kurulur / sabırla yürür.
- IL ınsen bı kılmê îy‘elliy û bı kılmê yıqa’Mardin Arapçası
- İnsan bir sözle yücelir, bir sözle alçalır.
- IL şıb‘en mo yı‘rıf fı hâl ıl-cuv‘enMardin Arapçası
- Tok açın halinden anlamaz.
- Inbarık hevisıkMardin Arapçası
- Elbiselerin hayırlı olsun.
- Ind Allah şi moyze‘Mardin Arapçası
- Allah katında hiçbir şey kaybolmaz.
- Irmadê fı mıhhıkMardin Arapçası
- Kül başına olsun.
- Iz zayf yıciy û iyciyb rızkuv me‘uvMardin Arapçası
- Misafir rızkıyla gelir.
- İdkın ımbarıkMardin Arapçası
- Bayramınız mübarek olsun.
- İdu mesmumeMardin Arapçası
- Sakar; elini attığını bozan kişi.
- İlkılme tisve elfMardin Arapçası
- Anlayana bir kelime bin kelimeye bedel.
- İy semmı‘ viy tarrışMardin Arapçası
- Duymazlıktan geliyor.
- Kay ğeşim eneMardin Arapçası
- Niye saf mıyım?
- Kay ıhmar eneMardin Arapçası
- Niye eşek miyim?
- Keme arnab ıl-bejMardin Arapçası
- Beyaz tavşan gibi belirgin.
- Keme gebus ılleylMardin Arapçası
- Karabasan gibi.
- Keme ıl-kamarMardin Arapçası
- Ay gibi güzel.
- Keme na‘cıt lım-sevvesêMardin Arapçası
- Uyuşuk koyun gibi.
- Kısıbne günehuMardin Arapçası
- Günahını aldık.
- Kurban / Kubban / KıbbanMardin Arapçası
- İçten seslenme sözü.
- Mıhhıl yêbısMardin Arapçası
- Kafası sert, laf anlamaz.
- Mın farhıtuv fer keme ıl-‘asforMardin Arapçası
- Sevincinden kuş gibi uçtu.
- Moyfut beynın mayMardin Arapçası
- Aralarından su sızmaz.
- Râh fı xara ıl-sêmekMardin Arapçası
- Pisi pisine gitti.
- Rah iliksir bekel ikleylMardin Arapçası
- Çoğu gitti, azı kaldı.
- Seviy iydara mefiy ıhsaraMardin Arapçası
- İnsanlarla idare etmekte zarar yoktur.
- Şek’ıt hacarMardin Arapçası
- Bir taş atımlığı kadar yakın.
- Şiy moşiy tiy seveve şiyMardin Arapçası
- Basit meseleyi büyütmek.
- Tıpqe fı ziyqıkMardin Arapçası
- Üzerine kalır.
- Zarbe u nısMardin Arapçası
- Hızlıca halletmek.
Bu kelimeler nereden geliyor?
Mardin Arapçası, Kürtçe ve Süryanice maddelerin çoğu akademik çalışmalara, Mardin'de kaydedilmiş Kürtçe metinlere ve Surayt ders kitabına dayanıyor. Mardin Türkçesi bölümündeki kelimeler Türk Dil Kurumu'nun Türkiye'de Halk Ağzından Derleme Sözlüğü adlı eserinden (I–XII, Ankara, 1963–1982); onları TDK'nın sitesinde aratabilirsin. Yanında kaynak yazmayan maddeler Mardin360'ın kendi derlemesi.
- Grigore 2003: Grigore, G. (2003). Quelques traces du contact linguistique dans le parler arabe de Mardin. Romano-Arabica 3, 119–134. Kaynağa git
- Çıkar ve Timurtaş 2012: Çıkar, M. Ş. ve Timurtaş, A. (2012). Mardin Yöresi Arapçasının Temel Özellikleri. Nüsha 12(34), 103–118. Kaynağa git
- Çelik ve Araz 2022: Çelik, İ. ve Araz, M. A. K. (2022). Mardin Gökçe Köyü ve Çevresinde Kullanılan Arapça Dualar. ULUM 5(2). Kaynağa git
- Abdülhadioğlu 2025: Abdülhadioğlu, A. (2025). Mardin Arapça Diyalektinde Türkçeden Ödünçlemeler ve Türleri. Uluslararası Filoloji Bengü 5(1). Kaynağa git
- Shehadeh 2020: Shehadeh, H. (2020). Mardin Arapçasına bir bakış (Arapça). Diwan al-Arab, 30 Nisan 2020. Eski çalışmaların özeti. Kaynağa git
- Talay: Talay, S. The influence of Turkish, Kurdish and other neighbouring languages on Anatolian Arabic. Romano-Arabica. Kaynağa git
- Küre Ansiklopedisi: Küre Ansiklopedisi, “Mırra” maddesi. Kaynağa git
- Kılıç 2016: Kılıç, İ. (2016). Bikaranîna Rengdêran di Devoka Mêrdîn-Koserê da. Yüksek lisans tezi, Mardin Artuklu Üniversitesi. Kızıltepe'de kaydedilmiş bir masalın tam metni. Kaynağa git
- Düzen 2017: Düzen, S. (2017). Bikaranîna Hevalnavan li Herêma Mêrdînê. Yüksek lisans tezi, Mardin Artuklu Üniversitesi. Mardin yöresinden derlenmiş bir masal. Kaynağa git
- Kalan 2019: Kalan, L. (2019). Dem di Devoka Torê da. Yüksek lisans tezi, Mardin Artuklu Üniversitesi. Kaynağa git
- Aykaç 2016: Aykaç, N. (2016). İkidillilik Bağlamında Kürtçeden Türkçeye Çevrilen Bazı İfadeler. International Journal of Kurdish Studies 2(3). Kaynağa git
- Wîkîferheng: Wîkîferheng, Kurmancî Vikisözlük. Maddeler 4 Ekim 2026'da okundu. Kaynağa git
- Surayt ders kitabı: Surayt-Aramaic Online, Freie Universität Berlin. Surayt ders kitabının Türkçe sürümü. Kaynağa git
- Çağlayan 2010: Çağlayan (2010). Mardin geleneksel konutları üzerine yüksek lisans tezi. Mardin Artuklu Üniversitesi açık arşivi. Kaynağa git
- Bekleyen, Dalkılıç ve Özen 2014: Bekleyen, Dalkılıç ve Özen (2014). Mardin şer'iye sicillerinde konut tarifleri. TÜBAV Bilim Dergisi 7(4). Kaynağa git
- Tümer 2025: Tümer (2025). Mardin evlerinde selsebilli eyvanlar. Arkeoloji ve Sanat 178. Kaynağa git
- Çetin ve Tiğrek 2026: Çetin ve Tiğrek (2026). Işık Üniversitesi JADA 4(1), 41–74. Katori taşının adını Günel vd. (2013)'ten aktarıyor. Kaynağa git
- Akengin, Büyükyazıcı ve Demir 2021: Akengin, Büyükyazıcı ve Demir (2021). Midyat telkari ustaları üzerine. Turkish Academic Research Review 6(2). Kaynağa git
Son kontrol:
Tüm sayfalar
Mardin360'taki 48 sayfa, başlıklara ayrılmış