Emînüddin

Emînüddin'in Mardin'le bağı, şehirde bıraktığı yapı grubudur ve o grubun içinde bir hastane vardır.

Külliye tek bir yapı değil, bir hizmet bütünüdür: cami, medrese, hamam, çeşme ve bîmâristan. Bîmâristan dönemin hastanesi ve şifahanesidir; yani Emînüddin'in başlattığı iş, ibadet ile eğitimin yanına şehrin sağlık hizmetini de koyuyor.

Bu, ölçünün aradığı türden bir izdir: yapı şehirde kuruldu, şehirde çalıştı ve adı şehirde kaldı. Külliye Mardin'in güneybatısında, Mesken mahallesinde, Yeniyol üzerindedir.

Bağın ikinci katmanı bir aile hikâyesidir. Emînüddin külliyeyi tamamlayamadan öldü. Yarım kalan yapıyı kardeşi Necmeddin İlgazi bitirdi ve tamamladığı yapıya kendi adını değil, ölen kardeşinin adını verdi. Külliyenin bugünkü adı buradan geliyor.

Yapının şehirdeki yeri hanedanın kendi mirası içinde de kayıtlıdır. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Mardin Artuklularının başlıca mimari eserlerini sayarken Emînüddin Maristanı'nı Ulucami, Hatuniye Medresesi, Zinciriye Külliyesi ve Sultan Kasım Medresesi ile birlikte anar.

Emînüddin, Artukluların Mardin kolundan bir emirdir ve hanedanın Mardin'deki kurucusu Necmeddin İlgazi'nin kardeşidir.

Bilinen işi, Mardin'de bir külliye yaptırmaya girişmesidir. Külliye cami, medrese, hamam, çeşme ve bîmâristandan oluşacak biçimde kuruldu. Yapının mimarı bilinmiyor.

Emînüddin külliyeyi tamamlayamadan öldü. İnşaatı kardeşi Necmeddin İlgazi sürdürüp bitirdi ve yapıya kardeşinin adını verdi.

Külliyenin kuruluşu on ikinci yüzyıla, Artukluların Mardin'e yerleştiği ilk döneme rastlar. Bu, yapıyı şehirdeki Artuklu mirasının en erken katmanına yerleştiriyor.

Emînüddin'in kişisel hayatına, doğum ve ölüm tarihlerine dair kaynak yoktur. Adı, başlattığı yapı üzerinden korunmuştur.

Kardeşi Necmeddin İlgazi, Mardin'i 1106'da yeğeni İbrâhim'in elinden alarak hâkimiyeti altına aldı ve 1122'ye dek hüküm sürdü. Emînüddin'in külliyeyi başlattığı dönem bu yıllara rastlar.

Emînüddin Külliyesi Mardin'in Artuklu ilçesinde, şehrin güneybatısındaki Mesken mahallesinde, Yeniyol üzerinde yer alır. Külliyenin bîmâristanı, Anadolu'daki erken hastane yapıları arasında anılır. Kültür ve Turizm Bakanlığının Mardin tanıtımı külliyeyi inanç turizmi başlığı altında kaydeder.