Fırat Cewerî

Fırat Cewerî 1959'da Mardin'de, Kürt bir ailede doğdu ve ilk gençlik yıllarını Nusaybin'de geçirdi. Yazarlığa dönük ilgisi de bu yıllarda başladı: yirmili yaşlarına varmadan Kürtçe edebiyata yöneldi.

Bağın anlamı şurada: Cewerî'nin ömrünü verdiği iş, doğduğu coğrafyanın dilinde edebiyat üretmek oldu. Mardin ve Nusaybin, Kürtçenin gündelik hayatta konuşulduğu yerler; o dili yazıya ve edebiyata taşıyan isimlerden biri buradan çıktı.

1980'in hemen öncesinde İsveç'e yerleşti ve üretimini oradan sürdürdü. Yani şehirden ayrıldı, ama şehrin dilinden ayrılmadı.

Cewerî'nin en bilinen işi dergiciliktir. Kürt edebiyatını siyasetin cenderesinden çıkarmayı amaçlayan Nûdem dergisini on yıl boyunca aralıksız çıkardı. Modern Kürt edebiyatının temel taşı sayılan Hawar dergisini yeniden toparladı ve Nûdem Yayınları arasından basılmasını sağladı — yani yalnız yeni metin üretmedi, dağılmış bir mirası da topladı.

Üretimde ağırlığı öyküye verdi ve ondan fazla kitabı yayımlandı. Kitapları arasında Gırtî (Mahpus), Kevoka Spî (Beyaz Güvercin), Ez ê yekî bikujim (Birini Öldüreceğim), Lehî, Maria melekek bû (Maria Bir Melekti) ve Pêlên Deryaya Reş (Karadeniz Dalgaları) bulunuyor. Modern Kürt edebiyatının kurucu adlarından Celadet Alî Bedirxan'ın evini konu alan bir kitabı da var; yani yalnız yazan değil, edebiyatın kendi tarihini kayda geçiren bir isim.

Çevirmenliği de aynı amaca hizmet etti: dünya edebiyatından onlarca klasik ve modern eseri Kürtçeye kazandırdı. Çevirdiği yazarlar arasında John Steinbeck, Anton Çehov, Dostoyevski, Astrid Lindgren, Henning Mankell ve Yaşar Kemal var.

1994'te İsveç Yazarlar Birliği'nin Karadeniz'e kıyısı olan ülkelere düzenlediği geziye katıldı. Aynı gezide Türkiye'den Orhan Pamuk, Can Yücel, Mario Levi, Vedat Türkali, Arif Damar ve Bekir Yıldız da vardı; Cewerî'nin orada yaptığı konuşma dönemin basınında yer aldı.

Cewerî İsveç'te yaşamaya ve Kürtçe yazmaya devam ediyor. Kurduğu Nûdem Yayınları'nın bastığı kitaplar, Kürtçe edebiyatın son kırk yılının önemli bir bölümünü kayıt altına almış durumda.