Halil Altındere

Halil Altındere 1971'de Mardin'de, Kürt bir ailede doğdu. Uzun yıllar şehrin dışında üretti; bağın en somut hâli 2024'te kuruldu.

O yıl Sakıp Sabancı Mardin Kent Müzesi'nin Dilek Sabancı Galerisi'nde Motherland–Anayurt adlı sergisini açtı. Sanatçının kendi sözleriyle bu, memleketindeki ilk sergisiydi ve Türkiye'de hayata geçen en büyük sergisiydi. Yani dünyanın büyük müzelerinde iş göstermiş bir sanatçı, en kapsamlı işini doğduğu şehre getirdi.

Serginin konuları da şehre yabancı değildi: göç, savaş, insanların evlerinden ve topraklarından edilmesi, yeni kültürlerle karşılaşma ve gidilen yerde dışarıda bırakılma. Mardin bu meselelerin uzağında bir şehir değil.

Altındere, Çukurova Üniversitesi Resim bölümünden 1996'da mezun oldu. Aynı yıl on beş kişilik bir grupla Disiplinlerarası Genç Sanatçılar adlı bir oluşum kurdu.

İşleri kültürel kimlik, kimlik çatışması, ulus, devlet, milliyetçilik ve otoriter yapı eleştirisi üzerine kuruludur. Adını duyuran çalışma, kimlik belgesi ve para gibi resmî nesnelerde küçük değişiklikler yaparak anlamlarını çeviren Tabularla Dans (1997) serisidir.

Bu serideki Kimlik Kartı adlı eseriyle 1997 İstanbul Bienali'ne katıldı: altı büyütülmüş nüfus cüzdanı kopyasını yan yana dizip üzerlerindeki fotoğrafları değiştirmiş ve "devlete göre kimim" sorusunu sormuştu.

Yüksek lisansını Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi'nde 2000'de tamamladı, ardından bir yıl Nantes Güzel Sanatlar Fakültesi'nde çalıştı. 1999'dan beri art-ist adlı güncel sanat dergisini yayımlıyor, 2002'den beri küratörlük yapıyor.

2000 sonrası üretiminde alt kültürlere ve gündelik hayatın sıra dışı ama olağan görünen anlarına yöneldi; hiper-gerçekçi heykeller, bronz işler ve yerleştirmeler üretti. Balerinlerden sokak satıcılarına, opera ve hip hop sanatçılarından mimarlara kadar çok farklı kesimden insanla doğrudan temas kurarak çalışıyor.

Katıldığı bienaller arasında 5. Uluslararası İstanbul Bienali (1997), São Paulo Bienali (1998), Manifesta 4 ile Gwangju ve Cetinje bienalleri (2002) var. İşleri MoMA PS1, Centre Pompidou, MAXXI ve MAK gibi kurumlarda gösterildi; dünyada sanat dünyasına ilham veren yüz sanatçı arasında sayıldı.

Üretimi yalnız kendi işleriyle sınırlı kalmadı. Yayıncılık yaptı ve küratör olarak başka sanatçıların işlerini bir araya getiren sergiler kurdu; yani hem üreten hem üretileni görünür kılan bir isim oldu.

Altındere'nin 2024'teki sergisini ağırlayan Sakıp Sabancı Mardin Kent Müzesi ziyarete açık; sitedeki gezilecek yerler bölümünde müzenin kendi sayfası var.