Murathan Mungan

Murathan Mungan Mardin'de doğmadı, ama Mardin'de büyüdü. Mardinli bir ailenin çocuğu olarak İstanbul'da dünyaya geldi; babası avukat İsmail Mungan, annesi Habibe Mungan'dır. İlk, orta ve lise yıllarının tamamı Mardin'de geçti ve Mardin Lisesi'nden mezun oldu. 1972'de Ankara'ya yerleşti.

Bağın asıl kanıtı eserlerdedir. Mardin, Mungan'ın yazdıklarında sıkça kullandığı mekânlardan biri oldu; bu çevrenin taşıdığı kültürel yapıyı ve insan halini eserlerine taşıdı. İlk kitabı Mahmud ile Yezida (1980), üç oyundan oluşan Mezopotamya Üçlemesi'nin ilkiydi; üçlemenin öteki iki oyunu Taziye ve Geyikler Lanetler'dir.

Bu, bölümün ölçüsünün doğum kaydına indirgenemeyeceğini gösteren en açık örnektir: doğum yerine bakan bir liste Mungan'ı hiç görmez, oysa şehri ülke edebiyatına taşıyan adlardan biri odur.

Mungan lisans ve yüksek lisansını Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Tiyatro Bölümü'nde tamamladı; başladığı doktorayı yarım bıraktı. Ankara Devlet Tiyatroları'nda altı yıl, İstanbul Şehir Tiyatroları'nda üç yıl dramaturg olarak çalıştı.

İlk yazıları 1975'te gazete ve dergilerde yayımlandı. Yazı hayatı boyunca şiir, öykü, roman, deneme, tiyatro oyunu, sinema yazısı, senaryo, masal ve şarkı sözü gibi birbirinden ayrı türlerde eser verdi.

Mahmud ile Yezida, Türkiye İş Bankası'nın açtığı yarışmada ikincilik ödülü aldı. Sahnelenen ilk oyunu, Orhan Veli'nin şiirlerinden kurguladığı Bir Garip Orhan Veli oldu; 1981'de sahnelendi, 1993'te kitap olarak basıldı. Aynı yıl Sahtiyan adlı şiiriyle Gösteri dergisinin şiir yarışmasında birincilik kazandı.

Mezopotamya Üçlemesi'nin ikinci oyunu Taziye'nin 1984'teki sahnelenmesi üzerine Ankara Sanat Kurumu tarafından Mehmet Baydın ile birlikte en iyi oyun yazarı seçildi. 1987'de Haldun Taner Öykü Ödülü'nü Nedim Gürsel ile paylaştı. Özellikle Metal (1994) adlı kitabıyla 1980 kuşağının en çok okunan şairleri arasında sayıldı.

Mezopotamya Üçlemesi yurt içinde ve yurt dışında pek çok amatör, yarı amatör, lise ve üniversite topluluğu tarafından sahnelendi; 1993'te Ankara Devlet Tiyatrosu oynadı. 1994'te Antalya Devlet Tiyatrosu üç oyunu bir yıl boyunca art arda sahneledi ve aynı yıl üçleme, İstanbul Uluslararası Tiyatro Festivali'nde on bir saat süren tek bir gösteri olarak sunuldu.

Şiirlerinin Kürtçeye çevrildiği Li Rojhilatê Dilê Min / Kalbimin Doğusunda kitabı Türkçe ve Kürtçe olarak çift dilde basıldı. Yazıları ve kitapları İngilizce, Almanca ve Fransızca dahil çeşitli dillere çevrildi.

Mungan'ın kitapları basılmaya devam ediyor. Mezopotamya Üçlemesi'ni okumak, Mardin'i ve çevresini bir yazarın gözünden görmenin en kısa yollarından biri.