Nasra Şimmeshindi

Nasra Şimmeshindi'nin hayatının tamamı Mardin'de geçti. 1924'te doğduğu taş ev aynı zamanda atölyesiydi; eserlerini ömrü boyunca o evde üretti. Beş çocuğu sırasıyla İsveç, Amerika Birleşik Devletleri, Kanada ve İstanbul'a yerleştiği hâlde Şimmeshindi şehirden ayrılmadı ve Mardin'de kalmayı seçti.

Okula hiç gitmedi; okuma yazma öğrenmedi ve Türkçe konuşmadı, Arapça biliyordu. Bu, öğrendiği her şeyin yazıdan değil ustadan geçtiği anlamına gelir: kalıplar, boya karışımı ve motif dağarcığı doğrudan aile içinde, elden ele aktarıldı.

Şehirde ve basında "Nasra Teyze" diye anılıyordu. Şimmeshindi 27 Nisan 2016'da 92 yaşında Mardin'de öldü ve Süryani geleneğine göre cuma günü Deyrulzafaran Manastırı'nda toprağa verildi.

Şimmeshindi'nin işi basma motif işlemeciliğiydi. Teknik, oyulmuş ahşap kalıpların boyaya batırılıp bez üzerine bastırılmasıyla desen çıkarmaya dayanır; her kalıp tek bir motifi taşır ve desen, kalıpların tekrarı ve sıralanmasıyla kurulur.

Kullandığı ahşap kalıplar babasından kalmıştı. Fırçasını ve kök boyalarını elli yıl boyunca değiştirmedi; aynı aletle ve aynı boyayla çalışmayı sürdürdü. Bezi patiskaydı.

Ürettikleri arasında İncil tasvirli renkli soyut desenler, kilise perdeleri, masa örtüleri, duvar süslemeleri ve bebek beşiklerinin bezleri için işlenmiş motifler bulunuyordu. Yani iş hem kilisenin hem evin içine giriyordu: aynı kalıp dağarcığı bir perdede de bir beşik bezinde de kullanılıyordu.

Eserleri Mardin'de kalmadı. Amerika, Orta Doğu ve Avrupa'daki birçok Süryani kilisesinde ve mekânında bulunuyor; şehirden göç eden cemaatle birlikte üretimi de dağıldı. Yarım yüzyıla yaklaşan çalışma hayatının sonunda Şimmeshindi bu tekniğin son ustalarından biri sayıldı.

Bir asra yaklaşan ömrünü tek bir işe ayırdı ve o iş kendisine aileden mirastı. Ardında bu tekniği aynı kalıplarla sürdüren bir usta kalmadı; "son usta" nitelemesi buradan geliyor.

Şimmeshindi'nin mezarı, Mardin'in Süryani cemaatinin kadim merkezi olan Deyrulzafaran Manastırı'nda bulunuyor.