Serkis Lole

Serkis Lole'nin Mardin'le bağı, şehrin bugün gezilen sokaklarının bir bölümünü bizzat yapmış olmasıdır. Bu, bölümdeki öteki adlardan farklı bir bağdır: Lole şehir hakkında yazmadı ya da şehri yönetmedi; şehri inşa etti.

En bilinen yapısı 1890'da Şatana ailesi için yaptığı konaktır. Yapı, Mardin sivil mimarlığının en iyi örneklerinden sayılır ve 1953'ten sonra PTT binası olarak kullanıldı; şehirde hâlâ eski PTT binası adıyla anılır.

İkinci yapı Cumhuriyet Meydanı yakınındaki Şahkulubey Konağı'dır. Üçüncüsü Kespo (Kasparyan) ailesinin konağıdır; Rönesans etkisi taşıyan üslubuyla dikkat çekti ve aile şehirden ayrıldıktan sonra önce Mardin Devlet Hastanesi, sonra Kız Sanat Okulu olarak kullanıldı.

Dördüncüsü bir onarımdır ve ustalığın ölçüsü olarak anlatılır: Şehidiye Camii'nin yıkılmış minaresini 1916-1917'de, iskele kurmadan yeniden yaptı.

Bağın son katmanı acı bir kayıttır ve tek cümlede geçilir: 1915'teki zorunlu göçün ardından Lole'nin kendi aile evi el değiştirdi.

Serkis Lole, Mardin'de çalışmış Ermeni mimarbaşıdır. Kaynaklarda adı Lole Serkiz Gizo biçiminde de geçer. Etkin olduğu dönem on dokuzuncu yüzyılın sonu ile yirminci yüzyılın başıdır.

Bilinen büyük işlerinden ilki 1890 tarihlidir: Şatana ailesinin konağı. Yapı Mardin sivil mimarlığının önde gelen örneklerindendir.

Üslubu tek bir kalıba bağlı kalmadı. Kespo ailesi için yaptığı konak Rönesans etkisi taşıyan üslubuyla anıldı; Şehidiye Camii minaresinde ise eklektik bir üslup kullandı.

1916-1917'de Şehidiye Camii'nin yıkılmış minaresini yeniden yaptı. Bu iş, iskele kurulmadan yapılmış olmasıyla kaydedilmiştir.

Yaptığı yapıların bir kısmı sonradan kamu kurumlarına ev sahipliği yaptı: Şatana konağı PTT binası, Kespo konağı önce devlet hastanesi sonra Kız Sanat Okulu oldu.

Lole'nin Mardin mimarlık mirasındaki rolü akademik çalışmalara da konu olmuştur.

Serkis Lole'nin yaptığı yapılar Mardin'in Artuklu ilçesinde, şehrin gezilen bölgesinde ayaktadır. Eski PTT binası olarak bilinen Şatana Ailesi Evi ile Cumhuriyet Meydanı yakınındaki Şahkulubey Konağı görülebilir. Şehidiye Camii'nin minaresi de onun işidir ve Birinci Cadde'de, eski PTT binasının karşısındaki yapıda durur.