Sultan Kasım

Sultan Kasım'ın Mardin'e bıraktığı şey bir yapıdır ve o yapı hâlâ ayakta. Kasımiye Medresesi'nin inşasına Artuklular döneminde başlanmış, Timur dönemindeki Moğol saldırıları yüzünden yarım kalmıştı; medrese 15. yüzyılın sonlarında, Cihangiroğlu Kasım'ın döneminde tamamlandı ve adını ondan aldı.

Medrese yalnız bir bina değil, bir külliyedir: iki mescit, bir türbe ve bir çeşme aynı yapının içindedir. Yirmi üç medrese odası vardır; on biri alt katta, on ikisi üst kattadır. Güney cephesi Mezopotamya ovasına bakar.

Eğitim verdiği dönemde bölgenin en önemli merkezlerinden biriydi ve 16. yüzyılda Mardin'in en çok maddi kaynağa sahip medresesi olduğu biliniyor. Birinci Dünya Savaşı sırasında kapandı.

Sultan Kasım hakkında yazılı kayıt azdır ve bu sayfanın kısa kalmasının sebebi de budur: kaynak yetmediğinde uydurulmaz.

Bilinenler şunlar: Cihangir Mirza'nın oğludur ve Göde Ahmed'in ölümünden sonra bağımsız olarak hüküm sürmeye başlamıştır. Kendisine sultan diyordu. 24 Mart 1497 tarihli bir belgede, İsfandiyar Bey adlı bir din adamına ikta verdiği kayıtlıdır. 1501'de Mardin'de öldü.

Kaynaklar tarihlerde ayrışıyor. Kültür Portalı medresenin tamamlanmasını Cihangiroğlu Kasım Paşa'nın 1457-1502 arasındaki dönemine bağlıyor ve yapı için 1469 tarihini veriyor; başka kaynaklar tamamlanmayı 15. yüzyılın son çeyreğine koyuyor. Bu sayfa kesin bir yıl yazmıyor, çünkü kaynaklar arasında karar verecek bir dayanak bulunamadı.

Medreseye bağlı bir de rivayet anlatılır: Kasım'ın burada öldürüldüğü, kız kardeşinin kanlı gömleğini eyvanın duvarına sürdüğü ve duvara su döküldüğünde izlerin belirdiği söylenir. Bu bir anlatıdır, belgelenmiş bir olay değildir; sayfada yer almasının sebebi şehrin hafızasının parçası olmasıdır.

Kasımiye Medresesi bugün Mardin'in en çok ziyaret edilen medreselerinden biridir ve El Cezire Sanat Müzesi olarak hizmet veriyor. Avludaki havuzun suyu, çeşmeden çıkışından havuzda toplanmasına kadar insan ömrünü simgeleyecek biçimde kurgulanmıştır. Yapıyı sitedeki gezilecek yerler bölümünde ayrıntısıyla anlattık.