Suphi Hindiyerli

Hindiyerli, Mardin'e Hindistan'dan gelmiş bir Süryani ailenin çocuğu olarak 1947'de şehirde doğdu. Annesi ve babası basmacılık ve dokumacılıkla uğraşıyordu; yani el işi, evde zaten sürdürülen bir işti.

Telkâriyi ağabeyi Yakup Hindiyerli'den usta-çırak ilişkisi içinde öğrendi, ardından Efram Türkcan adlı ustanın yanında sürdürdü. 1974'te İstanbul'a yerleşip orada kuyumculuk yaptı.

Asıl bağ dönüşle kuruldu: 1997'de telkâri sanatını canlandırmak üzere Mardin'e döndü ve atölyesini Mardin Müzesi'nin yanında açtı. Mardin Halk Eğitim Merkezi bünyesindeki atölyede on yıl çalıştı ve çok sayıda kalfa ile çırak yetiştirdi. Yani şehre bıraktığı şey yalnız ürün değil, kendisinden sonra da devam eden bir usta zinciri.

Telkâri, gümüşün tel hâline getirilip bükülerek ve lehimlenerek boşluklu bir desen kurulmasına dayanır. Hindiyerli ustalarından öğrendiği motifleri geleneksel yöntemlerle işleyerek küpe, yüzük, kolye ve anahtarlık gibi ürünlere dönüştürdü.

Atölyesi, Mardin Müzesi'nin yanındaki Telkâri Atölyesi adlı mağaza-atölyedir. Burada hem üretim yapıldı hem de sanatın nasıl icra edildiği ziyaretçiye açık biçimde gösterildi; ustalığı çok sayıda belgesele konu oldu.

2000 yılından itibaren eşi Bermal Yerlihindi de kendisiyle birlikte çalıştı ve sekiz yılın sonunda kadın telkâri ustası olarak yetişti. Bu, yalnız aile içinde değil, mesleğin kadınlara açılması bakımından da bir ilk sayıldı.

Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın desteğiyle yurt dışındaki etkinliklerde stant açtı. 2004'te Mardin'i ziyaret eden Galler Prensi Charles'a gümüş tespih hediye etti. 2017'de, Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi kapsamında Yaşayan İnsan Hazinesi unvanına layık görüldü; ödülünü 11 Şubat 2020'de Ankara'da düzenlenen törenle aldı.

Yaşayan İnsan Hazinesi unvanı kişiye değil, kişinin taşıdığı bilgiye verilir: ölçüt, o bilginin aktarılabilir olması ve aktarılıyor olmasıdır. Hindiyerli'nin on yıl boyunca çırak yetiştirmesi bu ölçütün karşılığıdır.

Hindiyerli'nin atölyesi Mardin Müzesi'nin yanında bulunuyor ve telkâri üretimi şehirde sürüyor. Yetiştirdiği kalfa ve çıraklar sayesinde teknik tek bir ustaya bağlı kalmadı; Mardin'de telkâri bugün hem satılan bir ürün hem öğretilen bir zanaat.