Eski Mardin Arşivi

Carl Uhlig'in 25 Şubat 1918'de Mardin'e bakarak çektiği ikinci manzara karesi. Şehrin dağ yamacına yayılan dokusunu farklı bir açıdan belgeliyor; aynı güne ait diğer manzara kareleriyle birlikte kentin panoramik bir kaydını oluşturuyor. Cam plaka negatif, siyah-beyaz.

Carl Uhlig'in 23 Şubat 1918'de Derbezilje hastanesinden kuzeykuzeybatı yönüne doğru çektiği bu fotoğraf, Mardin'i ve ardındaki Tur Abdin dağ silsilesini bir arada gösteriyor. Şehrin coğrafi kuşatılmışlığını ve bölgenin engebeli yapısını belgeleyen geniş açılı bir kare. Cam plaka negatif, siyah-beyaz.

Carl Uhlig'in 1918'de çektiği bu manzara fotoğrafı, Mardin'in dağ yamacına yaslanan genel görünümünü gösteriyor. Kentin Mezopotamya ovasına bakan konumu net biçimde seçiliyor. Cam plaka negatif, siyah-beyaz.

Carl Uhlig'in 1918 Mardin gezisinden, şehrin üzerinden doğuya doğru uzanan manzara. Taş evlerin sıralandığı yamaç ve uzaktaki ova, dönemin kentsel ve coğrafi dokusunu yansıtıyor. Cam plaka negatif, siyah-beyaz.

Carl Uhlig'in 1918'de Mardin'den batıya bakarak çektiği ikinci kare. Şehrin yapı dokusunu ve ufka uzanan yerleşimi farklı bir açıdan belgeliyor. Cam plaka negatif, siyah-beyaz.

Carl Uhlig'in 1918 Mardin gezisinden, şehrin üzerinden batıya doğru uzanan manzarayı gösteren bir kare. Sıralı taş evler ve uzaktaki yerleşim dokusu, 20. yüzyıl başında kentin silüetini ortaya koyuyor. Cam plaka negatif, siyah-beyaz.

Carl Uhlig'in 1918'de Mardin çarşı caddesinden doğuya doğru çektiği bu fotoğraf, taş evleri ve dağ yamacını karlı bir günde belgeliyor. Şehrin geleneksel sokak dokusunu ve çarşı hayatını yansıtan nadir bir kayıt. Cam plaka negatif, siyah-beyaz.

Alman coğrafyacı Carl Uhlig, 1918 yılında Osmanlı İmparatorluğu'nda çıktığı araştırma yolculuğunda bu kareyi bir Türk askeri hastanesinin (lazaret) çatısından çekti. Fotoğraf, Mardin'in dağ yamacına yayılan evlerini ve tepedeki kaleyi bir arada gösteriyor. Cam plaka negatif, siyah-beyaz.

Sığ gömme pilasterleri ve Korint başlıklarını gösteren güney cephe görünümü. Saçak silmesinin altına oyma insan gövdeleri yerleştirilmiş. Alt duvarda Yunanca yazıt parçası. Ön planda oturan erkekler.

Kuru örme yöntemle, yontulmamış taşlardan inşa edilmiş çevre surları.

Harç kullanılmadan kuru örülen yontulmamış taşlardan yapılmış sur duvarları. Yakınında oturan bir adam.

Kaba yontu taşların harçsız olarak örüldüğü sur duvarları. Ön planda ayakta duran bir adam.

Doğu cephesinin görünümü; sığ gömülü pilasterler ve Korint başlıkları seçilmektedir. Saçak silmesinin altında oyma insan gövdeleri işlenmiştir. Ön planda oturan erkekler görülmektedir.

Doğu cephesinin görünümü: sığ gömme pilasterler ve Korint başlıkları. Arşitrav altında oyma insan gövdeleri yer almakta; arşitravın üzerinde ise kıvrım dallar (rinceaux), insan başları ve hayvan figürleriyle bezeli oyma friz bulunmaktadır.

Fâfî'deki kule mezara ait düşmüş bir kornişi bloğu. Gertrude Bell'in 1911 yılında Mardin bölgesinde gerçekleştirdiği saha çalışması sırasında belgelediği bu mimari parça, antik dönem mezar yapısının üst örtü elemanlarından birini oluşturmaktadır.

Doğu cephesinin görünümü; sığ gömülü pilasterler ve Korint başlıkları seçilmektedir. Saçak silmesinin altında oyma insan gövdeleri işlenmiştir. Ön planda oturan erkekler görülmektedir.

Güneydoğudan görünüm; yüzeye gömülü sığ pilasterleri ve Korint başlıklarını göstermektedir. Saçak altında yontulmuş insan gövdeleri işlenmiştir. Alt duvarda Yunanca kitabe parçası yer almaktadır. Yakında oturan erkekler ve ön planda bir at görülmektedir.

Güneydoğu cephesinin genel görünümü; sığ gömme pilasterleri ve Korint başlıklarını göstermektedir. Arşitravın altına, oyma insan gövdeleri yerleştirilmiştir. Alt duvarda Yunanca yazıt parçası bulunmaktadır.

Sığ gömme pilasterleri ve Korint başlıklarını gösteren güney cephe görünümü. Saçak silmesinin altına oyma insan gövdeleri yerleştirilmiş. Alt duvarda Yunanca yazıt parçası. Ön planda oturan erkekler.

Dara Kalesi'nden batıya doğru çekilmiş panoramik fotoğraf; ön planda insanlarla birlikte Mardin ovasının üzerinden Mardin manzarası görülmektedir.

Dara'daki kaleden doğuya bakılarak çekilen Mardin panoraması.

Gertrude Bell'in 1911 yılında çektiği bu fotoğraf, Sultan İsa Medresesi'nin dış cephesini Selçuklu üslubundaki ana kapısıyla birlikte genel bir perspektiften göstermektedir.

Gertrude Bell'in 1911 yılında çektiği bu fotoğraf, Sultan İsa Medresesi'nin dış cephesini Selçuklu üslubundaki ana kapısıyla birlikte genel bir perspektiften göstermektedir.

Ön planda bir adam ve katırın yer aldığı bu fotoğraf, Sultan İsa Medresesi'nin dış cephesini genel hatlarıyla belgelemektedir. Gertrude Bell tarafından 1911 yılında çekilen görüntü, yapının sokak düzeyinden algılanan kütlesini ve cephe karakterini yansıtmaktadır.

Dr. Thom'un elinde bulunan tunç Hitit (?) figürü. Bell'in 21 Nisan 1911 tarihli günlük notları, sivri başlıklı bu tunç figürün Dr. Andrus'a ait olduğunu belirtmektedir.

Dr. Thom'un elinde bulunan tunç Hitit (?) figürü. Bell'in 21 Nisan 1911 tarihli günlük notları, sivri başlıklı bu tunç figürün Dr. Andrus'a ait olduğunu belirtmektedir.

Kale kapısındaki kitabe. Akkoyunlu hükümdarı Kara Yülük Osman [?] ve oğluna ait ferman, H. 809–838. İç kale, çift aslan kabartmalı kapı girişi; Arapça kitabeye yukarı bakış.

Ulu Cami duvarı üzerindeki kitabe ve minare; Artukoğlu Yalak Arslan'ın veziri Alp Kuş'a ait vergi ilgası fermanı, H. 582. Duvara oyulmuş Arapça kitabe.

Cami duvarına oyulmuş Arapça kitabe. Ön planda Türkler görülmektedir. Ulu Cami'nin duvarında ve minaresinde yer alan kitabe; Artukoğlu hükümdarı Yalak Arslan'ın veziri Alp Kuş'un Hicri 582 yılında (M. 1186) çıkardığı vergi muafiyeti fermanını içermektedir.

Artukoğlu İlgazi dönemine ait H. 572 tarihli minare yapım kitabesi. Minarenin kaidesindeki oyma kitabe, ön planda ve arka planda kalabalık gruplarla birlikte görülmektedir.

Hamsa burada hüküm süren sultan olarak anılmaktadır; saltanatı Hicri 838–848 yılları arasına denk gelmektedir. Sultan Hamsa Medresesi, doğudan çekilmiş bu fotoğrafta ovaya hâkim konumuyla görülmektedir.

Sultan Hamsa Medresesi'nin güneydoğudan çekilmiş bu görünümünde yapının arkasında uzanan Mezopotamya ovası seçilmektedir. Gertrude Bell'in 1911 yılında kayıt altına aldığı bu fotoğraf, medresenin konumlandığı yüksek kayanın kenarından güneye doğru açılan geniş coğrafi perspektifi belgeler.

Kale, Şehir ve Amerikan Hastanesi'nin Görünümü

Bell notu: Amerikan Hastanesi'nden batıya doğru çekilmiş fotoğraf. Ovaya Genel Bakış

Mardin Kalesi ve ovaya uzanan görünüm. Bell'in 1911 yılında Mardin'de çektiği bu fotoğraf, kaleden güneye yayılan Mezopotamya ovasının geniş bir panoramasını sunar.

Mardin Kalesi ve ovaya uzanan görünüm. Bell'in 1911 yılında Mardin'de çektiği bu fotoğraf, kaleden güneye yayılan Mezopotamya ovasının geniş bir panoramasını sunar.

Dayr Zafaran "Safran Manastırı" — Ana kilise girişinin dış cephesinde yer alan sağ niş. Gertrude Bell tarafından 1911 yılında fotoğraflanmıştır.

Dayr Zafaran "Safran Manastırı" — İç mekan ve avlunun genel görünümü. Gertrude Bell tarafından 1911 yılında fotoğraflanmıştır.

Dayr Zafaran "Safran Manastırı" - Figürlü Sarmal Friz Detayı

Dayr Zafaran "Safran Manastırı" — Doğu apsisinin iç mekanı, batı yönünden görünüm.

Dayr Zafaran "Safran Manastırı" — Apsis kemerini gösteren kuzeydoğu köşe detayı. Gertrude Bell, 1911 yılında Mardin'de gerçekleştirdiği saha çalışması sırasında bu fotoğrafı çekmiştir.

Dayr Zafaran "Safran Manastırı" — İç mekan, Kuzey Apsis

Dayr Zafaran "Safran Manastırı" – Frizde sepet motifinin detayı.

Dayr Zafaran "Safran Manastırı" — İç mekânın kuzeydoğu köşesi, batıdan görünüm.

Dayr Zafaran "Safran Manastırı" — İç mekanın kuzey köşesi; oymalı silme ve sütun başlığına sahip niş.

Dayr Zafaran "Safran Manastırı" — Ana kilise iç mekanı, kuzeybatı köşesindeki niş. Gertrude Bell tarafından 1911 yılında çekilmiştir.

Dayr Zafaran "Safran Manastırı" — Ana kilise girişinin dış cephesinde yer alan sağ niş. Gertrude Bell tarafından 1911 yılında fotoğraflanmıştır.

Dayr Zafaran "Safran Manastırı" — Ana Kilise, Giriş, Dış Sol Niş

Dayr Zafaran "Safran Manastırı" — Güney Şapeli, Giriş, Dış Cephe Sağ Niş

Dayr Zafaran "Safran Manastırı" — Güney Şapeli, Giriş, Dış Cephe Sağ Niş

Dayr Zafaran "Safran Manastırı" — İç mekan ve avlunun genel görünümü. Gertrude Bell tarafından 1911 yılında fotoğraflanmıştır.

Dayr Zafaran "Safran Manastırı" - Figürlü Sarmal Friz Detayı

Cami — İç Avlu. Gertrude Bell'in 1911 yılında Mardin'de çektiği bu fotoğraf, Kasımiye Camii'nin iç avlusunu belgelemektedir.

Cami — İç avluya bakış. Gertrude Bell'in 1911 yılında Mardin'de fotoğrafladığı Kasımiye Camii'nin iç avlusunu belgeleyen bu görsel, yapının mimari düzenini yansıtmaktadır.

Cami — İç Mekân Kapı Eyvanı ve Süslemeli Geçit Kasımiye Camii'nin iç mekânına ait bu fotoğraf, zengin bezeme programıyla öne çıkan bir kapı eyvanını ve geçit açıklığını belgelemektedir. Gertrude Bell tarafından 1911 yılında Mardin ziyareti sırasında çekilmiştir.

Gertrude Bell tarafından 1911 yılında fotoğraflanan Sultan Hamsa Medresesi'nin dış cephesini belgeleyen bu görüntü, Mardin'in tarihi medrese mimarisine ait özgün bir kayıt niteliği taşımaktadır.

Gertrude Bell'in 1911 yılında Mardin'de fotoğrafladığı Sultan İsa Medresesi'ne ait bu görüntü, Arapça kitabeler ve bitkisel-geometrik motiflerle bezeli Selçuklu üslubundaki taç kapının mimari detayını belgelemektedir.

H. 516–547 [Tarih Okunamadı] — Kasımiye Camii. Kapı üzerindeki oymalı kitabenin detayını gösteren cami fotoğrafı. Ön planda bir adam görülmektedir.

Kasımiye Camii, iç mekan: duvar üzerindeki süsleme ve kitabeyi gösteren görünüm. Ön planda bir adam yer almaktadır. Gertrude Bell tarafından 1911 yılında Mardin'de çekilmiştir.

Cami — Minareyi Gösteren Dış Cephe Görünümü — Kasımiye Camii. Ön Planda Adam.

Artukoğlu 787, İsa — Oppenheim No. 111 Sultan İsa Medresesi — Arapça yazıtlar ve süslemelerle bezeli Selçuklu kapı detayı.

Artukoğlu İsa dönemine ait 787 tarihli yapı; Oppenheim kataloğu No. 111. Sultan İsa Medresesi — Arapça yazıtlar ve süslemelerle bezenmiş Selçuklu taç kapısının detayı.

Dara'nın güneydoğu surlarını gösteren panoramik fotoğraf.

Dara harabelerini Kuzeybatı'ya bakarak gösteren panoramik fotoğraf.

Telhan Kalesi'ni uzaktan gösteren iki fotoğraftan oluşan birleşik görüntü, Mardin.

Bell'in notu: Güneydoğudan Mardin. Arşiv açıklaması: Telhan Kalesi uzaktan görünüyor; ön planda şehir yer alıyor.

Bell'in notu: Güneydoğudan Mardin. Arşiv açıklaması: Telhan Kalesi uzaktan görünüyor; ön planda şehir yer alıyor.